SKANSEN IM. JÓZEFA ŻAKA W ZAWOI

Kategoria: Zabytki

Przy granicy Babiogórskiego Parku Narodowego w Zawoi na Markowych Rówienkach znajduje się skansen budownictwa regionalnego, który zaczęto tworzyć w 1973 roku. Skansen prowadzony jest przez Oddział PTTK "Ziemia Babiogórska" w Suchej Beskidzkiej i nosi imię swojego założyciela. Tworzą go obecnie: trzy budynki mieszkalne, kuźnia, kapliczka i wolnostojąca piwnica ze spichlerzem ponad nią. Pierwsza ze skansenowych chałup, Franciszka Kudzi, pochodząca z przełomu XIX/XX w., pozostała na miejscu swojego postawienia.

Druga chałupa, Stefana Gancarczyka, zbudowana w 1906 roku, przeniesiona została z najbliższego sąsiedztwa. Trzecia, najstarsza, Franciszka Stopiaka, wybudowana w latach 1802-1815, trafiła tu z innej części Zawoi i jest najcenniejszym obiektem skansenu. Pozostawiono ją w pierwotnym kształcie kurloka (tak nazywano chałupę z kurnym piecem). Dom zbudowany został ze świerkowych i jodłowych bierwion łączonych na węgłach na tzw. rybi ogon bez ostatków, postawionych na niskiej podmurówce, w której umieszczone jest zejście do piwnicy znajdującej się pod domem. Całość nakrywa dwuspadowy gontowy dach. Wewnątrz, centralnie umieszczone, otwarte na przestrzał boisko, dzieli całość na dwie części: mieszkalną, w skład której wchodzą - izba czarna, izba biała i komora, oraz część gospodarczą - stajnię. Tą ostatnią zamieniono na salę wystawową, w której zgromadzono interesującą kolekcję oleodruków o tematyce religijnej. Natomiast w pomieszczeniach części mieszkalnej urządzono ekspozycję etnograficzną, składającą się głównie ze sprzętu gospodarstwa domowego. Uwagę zwraca, zbudowany w ścianie pomiędzy izbami, piec dymny. Nalepa z płaskich kamieni, na której palono ogień, umieszczona jest w izbie czarnej pełniącej funkcję kuchni. W izbie białej znajduje się ogrzewający ją korpus pieca.

W chałupie Franciszka Kudzi przygotowano ekspozycję poświęconą historii turystyki górskiej, głównie dziejom przewodnictwa górskiego w polskiej części Karpat. Chałupa Stefana Gancarczyka pełni rolę użytkową (sala konferencyjna, pokoje gościnne).
Opiekunowie skansenu czynią starania o powiększenie go o kolejne obiekty. Jednym z nich ma być młyn wodny.

Informacje - (033) 874 36 70 w godz. 9.00 - 13.00 (oddział PTTK w Suchej B.)
Dojazd: PKS, Bus (przystanek Zawoja Widły)